Toliara Vaovao

À Madagascar, l’Assemblée nationale est réunie depuis le 25 août 2026 en session extraordinaire pour examiner sept projets de loi. L’institution est sous le feu des critiques, en particulier de la Gen Z, qui lui reproche de ne pas jouer son rôle de contre-pouvoir. Alors que les revendications pour sa dissolution se multiplient, le président de la chambre basse a tenté de défendre le travail et l’intégrité des députés en début de semaine.

Nizara vaovao ny tale misahana ny maha olona eo anivon’­ny minisiteran’ny Fanabeazam-pirenena, Rakoton­drina Volafelana Marinah. Nambarany ny momba ny fandraisana ho mpiasam-panjakana ireo mpianatra nivoaka teny amin’ny Ecole normale supérieure (ENS) andiany faharoa. Misy olona mahatratra 211 voakasika ka eo am-pikirakirana ny fifanarahana arakasa ny DRH ao amin’ny minisiteran’ny Fana­beazam-pirenena ary efa nalefa visa eny anivon’ny minisitera mpiara-miasa izany. Hahazo « notification » ireo izay vita ny fifanarahana arakasany. Ho an’ny fandraisana ho mpiasam-panjakana ireo ENF (Enseignant non fonctionnaire), efa mandeha ny ampahibemaso amin’izao fotoana izao. Tanteraka amin’ny 50% izany, mbola misy kosa no tsy nahavita ny azy. Ireo efa nahatontosa ny azy kosa ka nahatonga ny antontan-taratasy eny amin’ny DHR, miroso amin’ny fikirakirana ny fifanarahana arakasa avy hatrany ny tomponandraikitra, ary hahazo izany ireo nahazoana visa.
Ho an’ny fandraisana taona 2026, havoakan’ny tomponandraikitra tsy ho ela ny lisitr’ireo voafantina hanaraka ny fiofanana proximité ary hanaraka ny fifanarahana arakasa.

Vonjy

Hifarana anio, eny amin’ny Kianja Barea Mahamasina, ny foaraben’ny fahasalamana iraisam-pirenena izay hetsika niatomboka ny talata lasa teo, nokarakarain’ny Adventist Wo­rld Radio (AWR), notarihin’ ny filohany, Jim Howard, mpanao asa fanompoana maneran-tany. Mifototra amin’ny fanakaikezana sy ny fanamorana ny tolotra ara-pahasalamana ho an’ny vahoaka ny tanjona. Mandritra izany, misy ny tolotra maimaimpoana fanamboarana nify, fitiliana maso sy fizarana solomaso, fanentanana sy fampianarana fomba fiaina ara-pahasalamana. Eo koa ny fitsaboana zaza, fanaraha-maso ny vehivavy bevohoka, échographie. Misy koa ny fitiliana diabeta, homamiadan’ny vozon’ny tranon-jaza ary ny VIH. Ankoatra izay ny fizarana fanafody maimaimpoana.
Mifanaraka amin’ny laharam-pahamehan’ny minisite­ran’ny Fahasalamam-bahoaka ity hetsika ity satria tafiditra ao anatin’ny paikady fisorohana sy fitsaboana. Misy koa ny fizarana traikefa ho an’ny mpia­san’ny fahasalamana, hanamafisana ny fahaiza-manao. Na­nana solontena nandritra ny fanokafana ny primatiora, ta­min’ny alalan’ny mpikambana eo anivon’ny kabinetra misa­hana ny diplomasia sy ny fifandraisana iraisam-pirenena, Ranai­voarisoa Rojo.
« Manamafy hatrany ny minisiteran’ny Fahasalamana fa zava-dehibe ny fiaraha-mientana amin’ireo mpiara-miombon’antoka hahafahana mamaly amin’ny fomba ma­hom­by ireo filana ara-pahasalamana, ny fanakaikezana ny tolotra ara-pahasalamana
amin’ny vahoaka, ny fisoro­hana ny aretina ary ny fanatsarana ny kalitaon’ny fitsaboana, hoy ny sekretera jeneraly », Dr. Randrianambinina Ephraïm Stephanson.

Vonjy

Haharitra roa andro ny fivoriana andiany faharoa, eto Antananarivo, izay fihaonamben’ny mpikaroka sy tanora mpikaroka eto amin’ny ranomasimbe Indianina. Hahafahany mifanakalo traikefa amin’ny olana sy ny vahaolana iombonana ny hetsika.

Ny Fondation de l’innovation pour la démocratie, amin’ny alalan’ny laboratoire Océan indien no mpikarakara ny hetsika. Mampi­songadina ny traikefa ana­nan’ny tanora vao misehatra amin’ny fikarohana aty amin’ ny ranomasimbe Indianina ny fihaonana.
« Tombony ho an’i Mada­gadikara ny fifandraisan’ny tanora malagasy mpikaroka sy vahiny amin’ny fifanakalozana traikefa amin’ny fama­hana olana mety iombonana fa tsy mitovy ny fomba ampiasaina. Tsy mitovy koa ny olana indraindray ka zava-dehibe ny fifaneraserana, ahafahana mivoatra sy manatsara ny fikarohana ataon’ny tanora malagasy », hoy ny talen’ny fikarohana sy ny haivao eo anivon’­ny minisiteran’ny Fa­mpianarana ambaratonga ambony sy ny fikarohana ara-tsiansa, Pr Josie Dominique, omaly, teny Ambodivona.
Lohahevitra iarahan’ny mpikaroka ny demokrasia « substantive ». Tsy mionona amin’ny fanaovana fifidianana fotsiny ny demokrasia. Raha te hampandroso firenena dia mila manakaiky vahoaka ka omena sehatra izy ireo hiteny, ohatra, amin’ny lafiny tontolo iainana. Vahoaka no miandraikitra voalohany ny tontolo iainana, mpisitraka ny tombontsoa nefa koa mety ma­nimba azy. Ampandraisina anjara amin’ny demokrasia « substantive » izy ireo vao afaka miroso amin’ny fandrosoana ary omena andraikitra bebekokoa amin’ny fikajiana izany.
Demokrasia « substan­tive », midika hoe, ireo vaho­aka eny ifotony no miteny. Ahitana ny mpitrandraka ala, mpanjono, mpanao arina… mpampiasa ny tontolo iainana amin’ny zavatra tsotra amin’ny fiainany. Iaraha-miasa aminy ny zava-dretra ho tody amin’ny tanjona fampandrosoana iarahana, araka ny fanazavan’ny mpampianatra mpikaroka ao amin’ny foibem-pikarohana nasionaly momba ny tontolo iainana, Ramisandrazana Ra­ko­toariseheno.
Politikam-panjakana ankehitriny ny manohana ny fikarohana mifantoka amin’ny fikarohana manakaiky vahoaka, miseho amin’ny firaisan’ny mpikaroka miaraka amin’ny mpisehatra ifotony manohana ny tanora hampahafantatra ny voka-pikarohany.

Vonjy

Tarika anisan’ny manana mpamoron-kira maro ny Re­bi­ka. Manahirana azy ireo hatrany ny fisafidianana izay hira halahatra, indrindra re­hefa fampisehoana goavana. “Ho lava dia lava ny fampisehoana, satria hira tsy latsaky ny 70 no hataonay, izany aza ahina misy mbola andrasan’ny mpa­nkafy tsy voalahatra ao”, hoy ny nambaran’i Nix, omaly. Mandritra ilay fampisehoana hotontosain’ny tarika Rebika, ny alahady 30 aogositra izao, etsy amin’ny Kianjan’ny sekoly Esca Antanimena io. Tonga nijery ny fanombohan’ny fanomanana ny tarika, no nitafa fohy tamin’ny mpanao gazety.
“Efa mandeha tsara ny fanomanana, indrindra avy aty aminay. Ny lafiny ara-teknika efa narindra hifanaraka amin’ ny hangezan’ny fampisehoana”, hoy ny nambaran’i Rivo. Ani­san’ny nahafaly ny mpankafy ny tarika tato ho ato ny nahi­tana azy indray niaka-tsehatra, rehefa niato fotoana ela­ela. “Io ihany ny fampisehoana goavana ankalamanjana eto Antananarivo amin’ity taona ity”, hoy kosa i Nix, izay efa eto an-tanindrazana hiatrika izany. Nanamafy i Heritiana fa sarotsarotra kokoa ny fahitan’ izy ireo fotoana iarahana toy izao, kanefa natao ambony
ny fangatahan’ny mpankafy. “Fanamby hafa indray ho anay ny eto amin’ity toerana ity. Efa maro no niarahana tamin’ny tarika Rebika ary nety foana izany, ka hatsa­raina hatrany”, hoy kosa ny mpikarakara avy ao amin’ny Lax Pro.

Zo ny Aina